Sahte USB 2.0 Hub Ä°ncelemeleri

Sahte güç kaynakları derken başımıza bir de hub’lar çıktı.

Şimdiki anakartlar genelde 8 ile 10 arası USB port ile geliyor ama bunların çoğu arka tarafta ve kasanın ön kısmında iki taneden fazla USB port genelde olmuyor. Haliyle çabucak dolduruyorsunuz. Zaten kasanın önündeki portları pratik ulaşım için boş tutmak faydalı. Örneğin USB bellek tipi cihazları takıp çıkarmak için kasa önündeki portların boş olması tercih edilir. Ben monitörüm üzerindeki portu dahi kullanıyorum sırf bana daha yakın diye. Ama yine de ön tarafa bir port getirme ihtiyacım oldu ve ben de USB uzatma kablosu alacağıma hub alırım daha iyi dedim. USB2.0 olsun dedim almışken. 1.1 almanın anlamı olmadığı gibi fiyat farkı da yok pek.

Eve gelip hemen taktım ve USB 2.0 bellek ile denedim. Windows hep “Bu cihaz daha hızlı çalışabilir” uyarısı verdi. Anladım ki bu hub USB 2.0 deÄŸildi.

Önce bu hız konusunu kısaca açalım.

USB transfer hızları üç adet.

Low Speed: 1.5 Mbps= 192KB/sn
Full Speed: 12 Mbps= 1.5MB/sn
High Speed: 480 Mbps= 60MB/sn

Bunlar teorik hızlar. Åžu an gelinen noktada 2008 itibarıyla USB 2.0′ın dahi yeterli gelmeyeceÄŸi tahmin ediliyor disklerdeki hızlanma nedeniyle. Burada önemli olan konu 480Mbit hızın sadece USB 2.0 ile elde edilebilmesi. Low ve full speed hızlar ise USB 1.1′den kalma. Ancak USB 2.0 geriye uyumlu olduÄŸundan, bu iki hızı da kapsıyor.

Kritik nokta ise bir cihazın USB 2.0 olup 480Mbit hızda çalışmayabilmesi. USB standartlarını koyan USB-IF yaptığı yanlışın farkında ve isim karmaÅŸasını engellemek için bir logo programı baÅŸlatmış. USB2.0 ifadesini kullanmak zaten söz konusu deÄŸil. Ãœrün eÄŸer ‘High Speed’ ise aÅŸağıdaki logo mutlaka yer alacak.

Düşük hızlı ürünler ise Hi-Speed ifadesi olmadan sadece USB yazısı ile satılacak. Yani full speed, USB 1.1, USB 2.0 vs gibi ifadeler kullanmak söz konusu değil. Çünkü USB-IF kullanıcıların yanlış yönlendirildiğinin farkında. Düşük hızlı ürünlerin üzerine USB 2.0 yazdığınızda müşteri bunu elbette yüksek hızlı olarak algılayacaktır. Halbuki USB 2.0 bir standart. Hız ayrı bir konu. Ama bugüne kadar USB 2.0 ifadesi, hız ile bütünleştiğinden, firmalar kötüye kullanabiliyor bunu.

Yukarıdaki logoyu da geliÅŸi güzel kullanmak yok. USB IF’in test programından geçmek gerekiyor. Lisans parası da ödeniyor bildiÄŸimiz kadarıyla. Testi geçen ürün logoyu kullanabiliyor. Bu durumda logosuz hiçbir ürün alınmamalı. Ama elbette logo sonuçta taklit edilebilen bir ÅŸey. Ama artık siz gerçeÄŸi biliyorsunuz. USB hub alıyorsanız yukarıdaki logoya sahip ürünler almalısınız.

USB-IF onayı olmayan ürünler Çin’den çok ucuza gelip düşük fiyatlara satılıyor. Bunlar düşük hızda çalıştıklarından ve sertifika vs ile uÄŸraÅŸmadıklarından fiyatları gerçek ürünlere göre daha düşük oluyor doÄŸal olarak. Piyasada 5YTL’ye tuhaf isimlerle bulabilirsiniz.

Peki nasıl anlayacağız ürün hızlı mı yavaş mı? Bunun iki yolu var. Birincisi satıcıya güvenmek. İkincisi ise ürüdeki logoya ve açıklamalara bakmak. Normalde ikisi de işe yarar ama burası Türkiye olduğundan satıcı bilgisiz olabilir ve/veya daha kötüsü logo sahte olabilir. Bu durumda tek yol denemek. Yazının ilerleyen kısımlarında nasıl yapıldığını göstereceğiz. Pahalıysa güvenebilirsiniz demek istemiyorum çünkü bunu güç kaynakları için demiştik ve dandik güç kaynaklarının fiyatlarını yükseltmişlerdi

Şimdi bana denk gelen ürünü göstereceğim.

Ben alırken USB 2.0 hub istemiÅŸtim. Marka vs belirtmedim. 14YTL’lik S-Link verdiler.

Ürün bu. Gördüğünüz gibi üzerinde USB 2.0 yazıyor. Yani yanlış etiketleme durumu yok. Ürün böyle gelmiş.

Arkasında etiketi de bulunuyor.

2.0 yazısı yine net bir şekilde gözüküyor. Tabii bunlar ürünün hızı açısından bir bilgilendirme sunmuyor.

Bu da içi. Oldukça basit.

Bizim işimiz içindeki yonga ile. Üreticiyi Sisoft Sandra ya da USB Info programı ile görmek mümkün.

USB info çok iyi bir program ama deneme sürümü insanı deli ediyor. Neyse biz istediÄŸimizi aldık. Ãœrün USB 1.1 ve full speed. Yonga Atmel’den.

Sisoft Sandra’dan da aynı bilgileri aldık. Atmel’in sitesine girince de high speed ürünleri olmadığını görüyoruz.

Bu farkı şöyle söyleyeyim: Yaklaşık 190MB’lık bir dosyayı 3 dakika 24 saniyede atarken, High Speed USB ile 17 saniyede atıyorum. ‘Full’ ve ‘High’ farkı bu.

Åžimdi iÅŸin ilginç bir yanını daha göstereceÄŸim. Bizim Ahmet’in elinde geçen sene alınmış aynı marka USB hub var ve o ‘High Speed’

Aynı markanın ürünü ama bu defa kullanılan yonga Genesys firmasından. GL850A yongası High Speed USB destekliyor. Zaten sitelerinde de bu bilgi var.

Ben S-Link’i alınca kutusunu atmıştım. O nedenle bugün pazara çıkıp bir tane daha aldım.

Şimdi kutuya yakından bakacağız zira ürüne sahte dememize sebebiyet veren şey kutusu. Yoksa bu cihazı USB 1.1 diye satsalar bu kadar dert etmezdik. Hızı satın almadan önce görebileceğimiz tek yer kutu. Satın alırken kararı ona göre vermemiz gerekiyor. Kutu bizi yanıltıcı bilgi verirse bu elbette suç.

Büyütmek için resme tıklayın.

Kartonu taracıyı ile taradım. Hemen göze çarpan iki nokta var. Ä°lki tepede USB 2.0 iÅŸaretli olması. Bu elle iÅŸaretlenmiÅŸ. USB-IF’e göre USB2.0 ifadesini kullanmamak gerekiyor çünkü tüketicide ‘high Speed’ beklentisi yaratıyor. Aldatıcı bir durum. Herkes bu detayı bilemez. DiÄŸer nokta ise ‘High Speed’ USB logosu kullanılmış olması. Bu logoları kullanmak için sertifika alması gerekiyor ürünün. Ãœrün 1.1 olduÄŸuna göre High speed onayı alması mümkün deÄŸil. Bu logoyu kullanamaz. ‘High speed’ logosu koyup ‘full speed’ ürün satıyorsanız, tüketiciyi aldatıyorsunuz demektir. Bence bu kutular ürüne bakılmadan üretiliyor. Logolar elbette sahte ama içine isteÄŸe göre ‘high speed’ ürün de konulabilir. Yine sahtecilik olur ama kimsenin fark edeceÄŸini sanmam. Ancak gider de USB 1.1 ürün koyarsanız içine, böyle yakalanırsınız.

Büyük hali için resme tıklayın.

Sahte logo yine kullanılmış ama bu defa açıklama kısmında hızla ilgili yazılı ifade de var.

‘Specification version 1.1/2.0, full speed up to 480Mbps’

Ürün 480Mbps olmadığına göre yine aldatıcı bir ifade.

DediÄŸim gibi bu kutulardaki bilgi kartonları çok yüksek ihtimalle üründen bağımsız üretiliyor. EÄŸer ürün gerçekten 480Mbps ise sorun olmuyor, kimse çakmıyor. Ãœretici de gerçek logo almak için emek ve para sarf etmediÄŸinden ürünü daha ucuza satıyor. Ama bu karton ile verilen cihaz ‘High Speed’ deÄŸilse yalan ortaya çıkıyor.

Burada bir soru sorulabilir: Eğer ürün 480Mbps çıksaydı sorun olmaz mıydı? USB spesifikasyonları sadece hızdan ibaret değil. Uygun hıza izin veren ucuz bir hub belki de güvenlik tarafında aksıyordur. Yani bir USB cihaz arızalandığında hub bu arızayı bilgisayara ulaşmadan etkisiz hale getirip sistemi koruyamayabilir. Bunu biz test edemiyoruz. O yüzden sadece hız olarak düşünmemek gerek.

Ä°ki S-Link USB hub’ı da Windows’taki basit bir iÅŸlemle ile kontrol ettim. USB ‘high speed’ bir cihazı hub üzerinden baÄŸlayınca Windows ‘daha hızlı çalışabilir’ uyarısı veriyorsa o hub yüksek hızda çalışmıyor demektir.

S-Link bu üründe sınıfta kaldı ama tek sahte USB ‘high speed’ ürün bu mu?

YazıcıoÄŸlu’na giderken yanındaki pasajda bir dükkana öylesine girdim ve 10YTL’ye aynı tasarıma sahip bir USB hub daha aldım. Biraz önce bahsettiÄŸim yöntemle kontrol ettiÄŸimde USB ‘high speed’ çıktı. Windows uyarı vermedi yani. Ama elbette bununla yetinemezdim. USB info ile baktım ve gözlerime inanamadıktan sonra hemen içini açtım hub’ın ama doÄŸruymuÅŸ. Hub’da kontrolcü devre yok! Yani host özelliÄŸi yok. Peki o zaman nasıl dört USB cihaz baÄŸlanacak? Cevap basit baÄŸlanamayacak Hub görünümlü ÅŸey aslında tam bir USB uzatma kablosu. O nedenle de yukarıdaki testte sorun çıkarmadı zira kök hub USB 2.0 olduÄŸundan, transfer hızında ana USB kontrolcünün hızı kullanılıyor. DediÄŸim gibi sadece uzatma kablosu iÅŸlevi var.

Narita diye bir ÅŸey. Ãœzerinde hızıyla ilgili bir ibare yok. Ama kutunun arkasında 480Mbps desteklediÄŸi yazıyor. 10YTL’ye aldım.

Büyütmek için resme tıklayın.

USB info programı ile bakınca ve içini de açınca S-Link’ten daha fena bir tablo çıktı ortaya. Bu üründe hiç kontrolcü yok. Direkt kök hub’a baÄŸlanıyor. USB info baÄŸlantıları diagramlarla göstediÄŸinden bu konuda çok kullanışlı.

Bu tabloda solda dörtlü hub’ı görüyoruz. Bu bizim Atmel veya Genesys yongalı hub’lar. Ona baÄŸlı Kingston USB bellek de gözüküyor mavi çerçevede. Bir ÅŸey baÄŸlamasak da dörtlü hub aynen resimdeki gibi gözüküyor zira kontrolcü kendini sisteme bildiriyor.

Narita’yı baÄŸlayınca aynı Kingston bellek bu defa direkt root hub’a baÄŸlanıyor. Dikkat edin arada az önceki gibi bir dörtlü hub yok. Halbuki ‘Narita’ Hub üzerine takmıştık Kingston belleÄŸi.

Solda kontrolcülü hub gözüküyor. SaÄŸda ise ‘boÅŸ’ Narita hub. Bizim logolarımızı tasarlayan ve yazıylarıyla da tanıdığınız adaşım Murat ‘Karamurat’ UrsavaÅŸ aynı zamanda Elektronik mühendisi. Ona danıştım. Yukarıdaki resme tıklarsanız çizdiÄŸi yolları göreceksiniz. Fark edeceÄŸiniz üzere portlar birbirine paralel. Yani tamamen göstermelik. Tek bir cihazın bile kararlı çalışmama ihtimali var. Ayrıca ortada gördüğünüz ÅŸeyin adı damla kontrolcü/entegre ama Karamurat onun göstermelik olduÄŸunu ve bu devrede bir yerle baÄŸlantısı olmadığını söyledi. ‘Damlanın’ içinde etegre olmadığına emin. Silikon damlatıldığını düşünüyor entegre süsü vermek için

Göstermelik mercimek kapasitör ve bir de LED.

Karamurat maliyet analizi de yaptı

• PCB: $0,05
• 4 konnektör $0,50
• LED $0,1
• Polycarbonate Enjeksion (kasa): $0,05
• 3 vida: $0,01
• kablo: $0,25
• USB konnektör: $0,2

Toplamda en fazla 1.25 dolarlık bir ‘ürün’ daha doÄŸrusu ‘atık’. Bize satış 10YTL.

Yine de iki tane USB bellek takınca ne oluyor diye baktım.

Windows arıza uyarısı veriyor ve iki cihazın da LED’leri sönüyor. Yani çalışmıyorlar. Kısa devre.

Sonuç

Çinliler USB’ye yeni bir anlam kazandırmış: Uyduruk Sistem Birimi

Hele ÅŸu Narita olan tam uydurma. Kimin getidiÄŸi belli deÄŸil. Ãœzerinde yazmıyor. S-Link’i getirenler ise belli. İçinde garanti kağıdı da var. Hadi Çinliler para için her ÅŸeyi yapabilirler ama bizim ithalatçılarımızın bunları denemeden alması olacak iÅŸ deÄŸil. Ãœrün ucuz olsa neyse. 14 YTL ile sahte USB ‘High Speed’ S-Link, piyasadaki en pahalı hub. Ä°thalatçının Çinlilere ‘bize USB 2.0 görünümlü 1.1 ürün verin’ demesi için bir sebep düşünemiyoruz. Daha ucuza satmak için yapılır bu sadece ama durum öyle deÄŸil. Aklımıza gelen tek ÅŸey Çinlilerin ithalatçıyı kandırmış olmaları. Ä°thalatçı hiç bakmadan piyasaya sürmüş. Aynı firma geçen sene gerçek ürün de satmış. Niyetleri kötü olsa gerçeÄŸini satmazlardı. Sahte ürün satmaları için mantıklı bir neden bulamadık. Elbette gerekli kontrolü yapmadıkları için kabahatliler.

Peki bu ürünleri satan satıcılarda suç yok mu? Açıkçası ellerine gelen her ürünü kontrol eden bir firmaya rastlamadım. Ancak sürekli iyi markalarla çalışan firmalar bu durumlara düşmez. Ucuz ürün de satan yerlerin başına bu tür ÅŸeyler her an gelebilir. Sahte 9600 yazımızı hatırlayın. EXA’nın başında patlamıştı. Burada aslında daha vahim bir durum var. Ben aldığım yere ikinci ürünü de alıp sahteliÄŸini onaylayınca ürünleri götürdüm. Teknik serviste baktılar kendileri de gördüler. Sonra yetkili ile görüştüm ve “biz hemen gerekeni yapacağız “sözünü aldım. Yani basit bir ÅŸekilde durumu anlatınca firma tedbirini alıyor. Ãœrünleri hemen iade alalım sizden dediler ama veremezdim tabii; zira bunlar delil. Demek benden duyana kadar bir kiÅŸi dahi ‘kardeÅŸim bu hub tuhaf çalışıyor’ dememiÅŸ. Hız farkı anlaşılmayacak gibi deÄŸil. Hatta belki de yavaÅŸlık fark edenler, taktıkları USB bellekte suç bulup servise verdiler ve saÄŸlam denilerek evlerine gönderildiler. Bir kısım müşteri ise USB 2.0 nedir nasıl çalışır bilmeden bu böyle herhalde deyip şüphelenmedi bile.

Çizgi Elektronik’ten Niyazi Saral sahte güç kaynakları ile uÄŸraşırken ürün başına çok büyük cezaların olduÄŸu konusunda sık sık uyarı yapardı. Ä°ÅŸ sanayi bakanlığına giderse firmanın ceza alması kaçınılmaz. Yani ben sahte ürün aldığım için bu iÅŸin peÅŸine düşsem herhalde sonuç alırdım. Onun yerine uyarıyoruz. Önce kullanıcıları. Test etmek çok kolay; siz de elinizdeki hub’ları test edin! Bu yazıda yayınladığımız tasarıma sahip Hub’ları markası ne olursa olsun almayın. Bilinen markaların ürünlerini alın. Güney köprünüzü yaktığınızda anakartınızın garanti dışı kalacağını unutmayın. 5-10YTL’ye iyi ürün beklemeyin.

Ä°thalatçılar ellerindeki ürünleri kontrol etsin. Piyasadakileri toplatmak en doÄŸrusu ama pratik çözüm bu ürünlere kocaman USB 1.1 etiketi basılması. O zaman zaten pek kimse almaz. Tabii hız haricinde sistem güveliÄŸini tehlikeye atan bu ürünleri yavaÅŸ da olsa tercih etmemek gerek. Bugün bir iki yere daha sordum hub. Sahteleri toplamaya kararlıydım ve bir iki tane daha buldum. Ama ithalatçı biraz dürüst davranmış ve barkoda 1.1 yazmış. Bir kaÅŸka yerde satıcı sattığı ürünü bildiÄŸinden, ‘USB 2.0 deÄŸil bizdekiler’ deyip vermedi.

Konuyla ilgili umut verici bir gelişme ise sektörden. Duyduğumuza göre Ağustos sonuna kadar ellerindeki ürünleri düzgün etiketlendirmeyen veya standart dışı ürün satanlar kendilerine çeki düzen vermezlerse, haklarında yasal işlem başlatılacakmış. Tabii bu düzenlemele zaman alacak ama artık bir şeylerin yapıldığı ve bu defa lafta kalınmayacağını söyleyebiliriz. Tüketici olarak bizim de yapabileceklerimiz var. Elinizdeki ürün sahteyse ya da aldatmaya yönelik etiketleme yapılmışsa bu linkten sanayi bakanlığına direkt şikayet edebilirsiniz.

Umarız bu yazımızdan ve sektörün kendi içindeki çabalarından sonra piyasadaki ürünler düzgün etiketlenir ve Çinlilerin yolladığı her ‘çöp’ piyasaya sürülmez.

Kaynak: pclabs.gen.tr